پمپ آب خورشیدی؛ انواع، محاسبه‌ی پنل و اینورتر برای چاه و باغ
پمپ آب خورشیدی آب چاه، چشمه یا استخر را با برق پنل‌های خورشیدی بالا می‌کشد؛ بدون قبض برق، بدون گازوئیل و بدون نیاز به کشیدن خط برق تا سر چاه. برای باغ، زمین کشاورزی، دامداری و ویلا یکی از به‌صرفه‌ترین کاربردهای انرژی خورشیدی است، چون بیشترین نیاز به آب در روزهای آفتابی است. در این مقاله انواع پمپ، روش محاسبه‌ی اندازه‌ی سیستم و نکات اجرا را توضیح می‌دهیم.
انواع پمپ آب خورشیدی
| نوع | کاربرد |
|---|---|
| پمپ DC کوچک (سطحی یا شناور) | آبیاری باغچه، استخر، آب شرب دام، چاه کم‌عمق؛ چند صد وات تا حدود ۱ کیلووات |
| پمپ شناور DC یا براشلس | چاه‌های کم‌عمق و متوسط با دبی کم |
| پمپ AC (کفکش یا سطحی) + اینورتر پمپ خورشیدی | چاه کشاورزی، دبی و ارتفاع زیاد؛ از چند کیلووات تا ده‌ها کیلووات |
اینورتر مخصوص پمپ خورشیدی (درایو پمپ) دور موتور را با نور خورشید تنظیم می‌کند: در نور کم پمپ آرام‌تر می‌چرخد و در نور کامل با بیشترین دبی کار می‌کند. معمولاً می‌شود پمپ AC موجود سر چاه را با همین اینورتر خورشیدی کرد.
چه اطلاعاتی برای محاسبه لازم است؟
- دبی مورد نیاز: چند متر مکعب آب در ساعت یا در روز.
- ارتفاع کل (هد): عمق سطح آب در چاه + ارتفاع تا مخزن یا محل مصرف + افت فشار لوله‌ها (هر چه لوله باریک‌تر و بلندتر، افت بیشتر).
- مشخصات پمپ فعلی: اگر پمپ دارید، توان موتور (کیلووات یا اسب بخار) و تک‌فاز یا سه‌فاز بودن آن.
محاسبه‌ی تقریبی؛ یک مثال
توان لازم موتور پمپ را می‌شود این‌طور تخمین زد: توان (کیلووات) ≈ دبی (متر مکعب در ساعت) × ارتفاع کل (متر) ÷ (۳۶۷ × راندمان پمپ). راندمان پمپ‌های رایج حدود ۰.۴ تا ۰.۶ است.
- دبی ۱۰ متر مکعب در ساعت، ارتفاع کل ۶۰ متر، راندمان ۰.۵ ← ۱۰ × ۶۰ ÷ (۳۶۷ × ۰.۵) ≈ ۳.۳ کیلووات ← موتور استاندارد ۴ کیلووات (حدود ۵.۵ اسب).
- توان پنل معمولاً ۱.۳ تا ۱.۵ برابر توان موتور در نظر گرفته می‌شود تا صبح زود و عصر هم پمپ کار کند ← حدود ۵ تا ۶ کیلووات پنل، یعنی ۹ تا ۱۰ پنل ۶۲۰ واتی.
- اینورتر پمپ باید هم‌توان یا کمی بزرگ‌تر از موتور و با همان نوع فاز (تک‌فاز یا سه‌فاز) باشد.
این عددها تقریبی است؛ برای طراحی دقیق، منحنی پمپ (دبی در برابر ارتفاع) و افت لوله‌ها باید بررسی شود.
باتری لازم است؟
معمولاً نه. به‌جای باتری، آب را در مخزن یا استخر ذخیره کنید؛ پمپ در روز آب را بالا می‌برد و شب از مخزن استفاده می‌کنید. ذخیره‌ی آب بسیار ارزان‌تر و بادوام‌تر از ذخیره‌ی برق در باتری است.
نکات اجرا
- پنل‌ها را رو به جنوب و با شیب مناسب نصب کنید (زاویه پنل خورشیدی در شیراز) و دور از سایه‌ی درخت.
- سنسور سطح آب یا حفاظت خشک‌کارکرد را حتماً نصب کنید تا پمپ بدون آب نسوزد.
- کابل‌کشی DC و حفاظت‌ها: کابل خورشیدی نمره ۴ یا ۶، تجهیزات حفاظتی و ارت مناسب؛ سر چاه در زمین باز، صاعقه خطر جدی است.
- پنل‌ها را در فصل گرد و خاک بشویید (شستشوی پنل خورشیدی)؛ پنل کثیف یعنی آب کمتر.
پرسش‌های پرتکرار
پمپ فعلی چاهم را می‌شود خورشیدی کرد؟
در بیشتر موارد بله؛ با اضافه کردن پنل و اینورتر پمپ خورشیدی متناسب با توان و فاز موتور. مشخصات پلاک موتور را برای ما بفرستید.
در روز ابری چه می‌شود؟
پمپ با دبی کمتر کار می‌کند یا در ابر سنگین می‌ایستد. با مخزن بزرگ‌تر یا پنل بیشتر، کمبود روزهای ابری جبران می‌شود.
می‌شود هم با برق شهر هم با خورشید کار کرد؟
بسیاری از اینورترهای پمپ ورودی برق شهر یا ژنراتور هم دارند تا شب یا در هوای ابری هم پمپ کار کند.
برای مشاوره و خرید تجهیزات با کارشناسان آرشید سولار تماس بگیرید: 90007011، 90008011 و موبایل و واتساپ 09127062789؛ یا فروش تجهیزات خورشیدی در شیراز را ببینید.
